close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
کیفیت آب
loading...

تیزوب

ويژگيهاي بيولوژيكي و حدمجاز آلودگي باكتريولوژيكي آب آشاميدني   1- مقدمه   ويژگيهاي ميكربي آب آشاميدني مبناي قضاوت در مورد تعيين قابليت شرب آبها از نقطه نظر بيولوژيكي قرار مي‏گيرد . البته قضاوت صحيح بدون رعايت ساير جوانب از جمله شرايط و دوره تناوب نمونه برداري نگهداري نمونه‏ها و بالاخره دقت در انجام آزمايشها ميسر نخواهد بود .  اصولا آبي كه بمصرف آشاميدن ميرسد بايد از ميكرو اورگانيسم‏هاي بيماريزاي شناخته شده و همچنين باكتريهاي نشانگر كه نشانه آلودگي آب با مدفوع است عاري باشد .…

امیرحسین محمدحسینی بازدید : 10 چهارشنبه 16 بهمن 1392 نظرات ()

ويژگيهاي بيولوژيكي و حدمجاز آلودگي باكتريولوژيكي آب آشاميدني

  1- مقدمه 
 ويژگيهاي ميكربي آب آشاميدني مبناي قضاوت در مورد تعيين قابليت شرب آبها از نقطه نظر بيولوژيكي قرار مي‏گيرد . البته قضاوت صحيح بدون رعايت ساير جوانب از جمله شرايط و دوره تناوب نمونه برداري نگهداري نمونه‏ها و بالاخره دقت در انجام آزمايشها ميسر نخواهد بود .
 اصولا آبي كه بمصرف آشاميدن ميرسد بايد از ميكرو اورگانيسم‏هاي بيماريزاي شناخته شده و همچنين باكتريهاي نشانگر كه نشانه آلودگي آب با مدفوع است عاري باشد . كليفرمها مهمترين باكتريهاي نشانگر هستند كه در آزمايش باكتريولوژيكي آبها مورد توجه قرار ميگيرند . گرچه اين باكتريها غير از مدفوع در منابع ديگر نظير آب و خاك نيز ممكن است يافت شوند ولي فراواني بسيارشان در مدفوع انسان و ساير حيوانات خونگرم و دارا بودن ويژگيهاي ديگر است كه باعث مي‏شود اين باكتريها در آزمايشهاي مستمر آبهاي آشاميدني از اهميت خاصي برخوردار باشند . باكتريهاي كليفرم را مي‏توان چنين تعريف نمود : " كليه باكتريهاي گرم منفي ميله‏اي شكل بدون هاگ كه مي‏توانند در حضور املاح صفراوي رشد كرده و در مدت 24 تا 48 ساعت در دماي 35 تا 37 درجه سانتيگراد از قند لاكتوز اسيد , گاز والدئيد توليد كرده و اكسيد از منفي باشند ". آن دسته از كليفرم‏ها كه مي‏توانند در دماي 44 درجه سانتي گراد تا مدت 48 ساعت از اسيد آمينه تريپتوفان , اندول توليد نمايند بعنوان اشريشياكلي شناخته مي‏شوند كه در صورت لزوم مي‏توان آزمايشهاي تائيدي
IMVIC را انجام داد .
 باكتريهاي نشانگر ديگر مانند استرپتوكوكوس‏هاي مدفوعي و كلوستريديوم‏هاي احيأ كننده سولفيت نيز ميتوانند در تعيين منشأ آلودگي آب با مدفوع و ارزشيابي كارآيي روش كلرينه كردن مورد استفاده قرار گيرند . 


  2- هدف و دامنه كاربرد
 هدف از تدوين اين استاندارد تعيين و تعريف شمارش كلي باكتريها , استاندارد باكتريولوژيكي , تقسيم بندي , روش‏هاي آزمايش , دفعات نمونه‏برداري در زمينه آزمايشهاي باكتريولوژي و ويژگيهاي بيولوژيكي آبهاي آشاميدني مي‏باشد

 3- شمارش كلي باكتري‏ها
 شمارش كلي باكتريها در آب داراي اهميت زيادي نيست و بسياري از آبهائي كه كاملا سالم هستند ممكن است داراي تعداد زيادي باكتري باشند . همچنين آبهائي كه قليائي هستند و از لايه‏هاي گچي و آهكي عبور مي‏كنند داراي باكتري‏هاي زيادتري مي‏باشند و بنظر مي‏رسد كه اغلب باكتري‏هاي اين آب‏ها بي ضرر است . بندرت ديده مي‏شود كه آبي فاقد باكتري باشد , ولي ممكن است آب چاه‏هاي بسيار عميق تعداد نسبتأ كمتري باكتري داشته باشد و همچنين اين احتمال وجود دارد كه در هنگام رسيدن آب به سطح زمين تعداد باكتري‏ها زياد تر شود . بنابراين تعدادي از اين باكتري‏ها , آنهائي هستند كه بطور طبيعي در آب زندگي مي‏كنند و شامل كوكسي‏ها , باسيلهاي هاگ دار و بدون هاگ , اسپريل‏ها و قارچ‏هاي ميكروسكپي هستند تعدادي از اين باكتري‏ها در شرايط معمولي آزمايشگاهي رشد نمي‏كنند ولي بسياري از آنها در روي محيطهاي كشت معمولي در دماي 20 تا 22 درجه سانتي گراد و تعدادي ديگر در 37 درجه سانتي گراد رشد مي‏كنند در آبهاي تصفيه يا كلرينه شده‏اي كه در مخازن نگهداري مي‏شوند بويژه در نقاط گرم باكتري‏ها ممكن است تكثير يابند بطور كلي آب چاه‏هاي عميق در مقايسه با آب چاه‏هاي كم عمق از كيفيت بهتري برخوردار هستند و از موارد استثنأ همانطور كه گفته شد چاه‏هاي مناطق آهكي و گچي مي‏باشد كه باكتري‏ها را از خود عبور مي‏دهد . 
 تغييرات فصلي در تعداد باكتري‏ها بسيار موثر است .

معمولا در اولين بارندگي پس از فصل خشك تعداد باكتري‏ها در بسياري از چاه‏ها , چشمه‏ها و رودخانه‏ها بالا مي‏رود ولي پس از مدت بارندگي طولاني اين تعداد كاهش مي‏يابد بنابراين زمان نمونه‏برداري از آب با توجه به وضعيت بارندگي داراي اهميت زيادي است همچنين بايد در نظر داشت كه با استفاده از روشهاي متداول آزمايش معدودي از باكتري‏ها در روي محيطهاي جامد كلني‏هاي قابل رويت بوجود مي‏آورد . از طرف ديگر دماي گرم خانه گذاري و مدت زمان و انتخاب نوع محيط كشت نيز داراي اهميت زيادي است . معمولا آزمايش با استفاده از يك محيط كشت استاندارد نوترينت آگار در مدت 24 ساعت گرم خانه گذاري در دماي 22 و 37 درجه سانتي گراد انجام مي‏گيرد . تعداد كلني‏هاي 37 درجه سانتي گراد تقريبأ هميشه كمتر از 22 درجه سانتي گراد است . معمولا شمارش در 37 درجه نشانه باكتري‏هاي بيگانه يا گذرا است ولي حتي تعداد زياد باكتري در اين درجه نمي‏تواند دليل بر ناسالم بودن آب باشد از آنجائيكه زمان گرم خانه گذاري در شمارش تعداد كل اثر مي‏گذارد لازم است كه اين زمان را تثبيت كرد و معمولا 24 ساعت مي‏باشد بايد توجه داشت كه نتايج گرم خانه گذاري 48 ساعته مي‏تواند بسيار متفاوت باشد زيرا شمارش تعداد كل ميكرو اورگانيزم‏ها افزايش مي‏يابد . شواهدي در دست است كه نشان مي‏دهد اگر در تعداد كل ميكرو اورگانيزم‏ها در هر ميلي‏ليتر بيش از 103 باشد باعث جلوگيري از رشد كليفرمها در محيطهاي كشت مي‏گردد . بهمين دليل شمارش تعداد كل باكتريها در آبهاي لوله‏كشي نشده نبايد از 500 كلني در هر ميلي‏ليتر تجاوز نمايد .
 نمونه‏هاي جمع آوري شده بايد در مجاورت يخ قرار گرفته و حداكثر تا 6 ساعت بعد به آزمايشگاه برسد . افزايش دما باعث كاهش تعداد اشريشيا كلي مي‏شود در حاليكه باكتري‏هاي كلي فرم ديگر با استفاده از مواد آلي موجود در آب مي‏توانند تكثير يابند .

 


  4- استانداردهاي باكتريولوژيكي آب آشاميدني 
 آب آشاميدني بايد از باكتري‏هاي كلي فرم عاري باشد . هنگاميكه استانداردهاي باكتريولوژيك توصيه مي‏گردد بايد توجه داشت كه بين آب شبكه‏هاي بزرگ كه توسط عده زيادي از مردم مصرف مي‏شود و چاه‏هاي خانگي يا چشمه‏ها و چاه‏هائي كه توسط عده‏ كمي از مردم مورد استفاده قرار مي‏گيرد تفاوت از نظر نحوه آبرساني وجود دارد . بعنوان مثال : در مورد اجتماعات كوچك ممكن است لوله‏كشي از منبع آب از نظر اقتصادي عملي نباشد . بايد در نظر داشت كه آيا آب لوله‏كشي كلرينه شده است ؟ و نمونه‏برداري قبل و يا بعد از وارد شدن آب به شبكه توزيع  صورت گرفته است . نحوه نمونه‏برداري جهت آزمايش باكتريولوژيك آب داراي اهميت بسياري است .

   5- تقسيم بندي آبهاي آشاميدني 
  آبهاي لوله‏كشي شده  
  آبهاي تصفيه شده (نمونه برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع )
 آب تصفيه شده بايد فاقد كلي فرم باشد . در مواردي كه اين نوع آبها مورد آزمون قرار مي‏گيرند بايد آزمايش‏هاي تائيدي براي وجود كلي فرم‏ها انجام گيرد . زيرا در پاره‏اي از موارد بعضي از باسيلوسها ممكن است در محيط آبگوشت لاكتوز واكنشي مشابه كلي فرم‏ها توليد كنند . 
  آبهاي تصفيه نشده ( نمونه‏برداري در هنگام ورود به شبكه توزيع )
 در اولين نمونه برداري آب يا در يك نمونه اتفاقي وجود تا سه باكتري كليفرم در 110 ميلي‏ليتر مي‏تواند مورد قبول قرار گيرد در صورتيكه اشريشيا كلي نباشد و مشروط بران كه در نمونه‏برداري‏هاي بعدي تعداد كليفرم‏ها كمتر از 3 باشد . چنانچه سه باكتري كليفرم ثابت ماند و يا افزايش يافت نشانه آن است كه اين نوع آب جهت آشاميدن مناسب نمي‏باشد.
.

 

آبهاي تصفيه شده ( نمونه‏برداري از داخل شبكه توزيع )
 در بسياري از موارد ممكن است آبي كه در هنگام ورود به شبكه توزيع از كيفيت خوبي برخوردار بوده تا رسيدن به دست مصرف كننده ( شير آب منازل ) در اثر اشكالاتي نظير پس زدن آب 12 و يا آب بندي نبودن محل‏هاي اتصال 13 كه ممكن است در سيستم توزيع وجود داشته باشد به باكتري‏هاي كلي فرم آلوده شود . در حاليكه بطور اصولي بايد نمونه‏هائي كه از داخل شبكه توزيع از جمله منازل برداشت مي‏شود عاري از باكتري كلي فرم باشد . 
  آبهاي لوله‏كشي نشده 
 از منابع آبي لوله‏كشي نشده ( چشمه , قنات , چاه ) با اعمال روشهاي بهسازي مثل دور كردن منابع آلودگي از منبع آب و پوشانيدن سطح چاه حتي در مورد چاه‏هاي كم عمق, در اولين نمونه‏برداري يا در يك نمونه اتفاقي وجود تا 10 باكتري كليفرم در 100 ميلي‏ليتر آب مشروط بر آنكه اشريشيا كلي نباشد و در نمونه‏برداري‏هاي بعدي كمتر از 10 باكتري كليفرم باشد قابل قبول است

6- دفعات نمونه‏برداري بمنظور آزمايش باكتريولوژيكي آب 
 دفعات نمونه‏برداري و آزمايش نمونه‏هاي آب بايد كنترل صحيح كيفيت آب را امكان‏پذير سازد .
 6-1- آبهاي لوله‏كشي شده 
 6-1-1- منابع آب كلرينه شده 
 ميزان كلر باقيمانده و كيفيت باكتريولوژيك آب بايد بطور مستمر كنترل گردد لازم به تذكر است كه اندازه گيري كلر باقيمانده در آب داراي اهميت بسيار زيادي است در صورت امكان جهت منابع آب بزرگ شهري بهتر است از دستگاههائي كه بطور خودكار ميزان كلر باقيمانده موجود در آب را اندازه گيري مي‏كنند استفاده كرد و بايد اضافه شود كه اين دستگاهها جهت منابع كوچك آب داراي كاربرد نيست
 6-1-2- منابع آب كلرينه نشده 
 آبهاي آشاميدني بايد پيش از وارد شدن به شبكه توزيع كلرينه گردند و ليكن در بعضي از نقاط دور افتاده ممكن است اين كار امكان‏پذير نباشد . آزمايشهاي باكتريولوژي بايد در فواصل زماني تعيين و با در نظر گرفتن تعداد مصرف كنندگان منبع آب انجام نپذيرد .  
 

-2- آبهاي لوله‏كشي نشده ( نظير منابع كوچك آب روستائي )
 به منظور ارزشيابي كيفيت باكتريولوژيك  آب اين منابع بايد فواصل حداكثر يكماه مورد نمونه‏برداري قرار گيرند . علاوه بر كنترل ماهيانه در صورت هرگونه تغييري در وضعيت زمين مانند حفاري و غيره منبع آب بايد كلرينه گردد و مجددا مورد آزمايش قرار گيرد . در مورد چاه‏هائي كه تازه حفر شده اند بايد توجه داشت كه در فواصل زماني كوتاه تر مورد آزمايش قرار گرفته شوند .
  7- روش‏هاي آزمايش 
 آزمايش كليفرم‏ها مي‏تواند با استفاده از روش سه لوله‏اي و يا 5 لوله‏اي مطابق استاندارد ايران شماره 437 روش شناسائي و شمارش كليفرمها در مواد غذايي انجام گيرد . محيطهاي مختلفي مانند آبگوشت لاكتوز آبگوشت مك كانكي و محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا توصيه شده است . هر يك از اين محيطها داراي مزايا و اشكالاتي هستند كاربرد محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا نهايتأ براي تائيد وجود كليفرمها ضروري است ولي استفاده از آن در مرحله اول كشت ممكن است تا اندازه‏اي اثر بازدارندگي بر روي كليفرمها داشته باشد , بهمين دليل استفاده از آبگوشت لاكتوز در مرحله اول توصيه مي‏گردد , در صورت توليد گاز در آبگوشت لاكتوز بايد از هر يك از لوله‏هاي گاز داده برداشت كرد و بطور جداگانه به لوله‏هاي محيط سبز درخشان با 2 درصد صفرا انتقال داد . در صورت توليد گاز در اين محيط , باكتري جدا شده كليفرم مي‏باشد , بايد توجه داشت كه وجود گاز در محيط آبگوشت لاكتوز ( بويژه در مورد آبهاي كلرينه شده ) به تنهائي كافي نيست زيرا تعدادي از باسيلوسها نيز مي‏توانند در اين محيط ايجاد گاز نمايند .

   8- ويژگيهاي بيولوژيكي :
 8-1- تك ياختگان 
 تعدادي از تك باختگان نظير " انتامباهيستولي تيكا گونه‏هاي ژيارديا و بندرت " بالانتيديوم كولي در اثر آلودگي آب آشاميدني با مدفوع انساني و حيواني به انسان انتقال مي‏يابند . آب آشاميدني بايد عاري از تك ياختگان بيماريزا باشد .
 8-1-1- وجود تك ياختگان در آب آشاميدني 
 اطلاعاتي كه درباره " انتامباهيستولي تيكا " و " ژيارديا " در دست است نشان مي‏دهد كه اين تك ياختگان در برابر كلرينه كردن بطور قابل ملاحظه‏اي مقاومتر از باكتريها و ويروسها مي‏باشند . 
 كلرينه كردن آب در حدي كه براي از بين بردن باكتريها و ويروسها توصيه مي‏شود ممكن است نتواند اين تك ياختگان را از بين ببرد بنابراين باكتريهاي كليفرم در آبهاي كلرينه شده نشانگر خوبي براي " ژيارديا " و يا " انتامباهيستولي تيكا " نمي باشند . در آبهاي كلرينه نشده وجود باكتريهاي كليفرم مي‏تواند نشانه وجود احتمالي اين تك ياختگان در آب باشد . از آنجائيكه در حال حاضر نشانگر مناسبي در دست نيست كه بتواند بطور مستمر آنرا در مورد تك ياختگان بكار برد بايد از هرگونه آلودگي منبع آب آشاميدني با مدفوع انسان و حيوانات جلوگيري كرد .
 8-1-2- بررسي 
 روشهاي  جستجوي تك ياختگان در آب شامل صاف كردن نمونه و تغليظ كيست‏هاي موجود در آب مي‏باشد . روشهاي ميكروسكپي و كشت نيز در دسترس است . ولي اين روشها در مواردي توصيه مي‏شود كه تك ياختگان فوق بطور " بومي " و در يك ناحيه وجود داشته باشند و يا در موارد " همه گيري " بيماري كه در اين صورت بايد همراه با ساير مطالعات اپيدميولوژيك انجام پذيرند . البته بايد يادآور شد كه روشهاي فعلي داراي اشكالاتي نيز مي‏باشند . روشهاي تغليظ در همه موارد نتايج يكسان و قابل تكرار بدست نمي‏دهند و شناسائي اورگانيسم در نمونه تغليظ شده دشوار مي‏باشد .. 

 

8-1-3- پيشگيري 
 در مورد منابع آبهاي زيرزميني مي‏توان با رعايت اصول مهندسي بهداشت از آلوده شدن منبع آب با مدفوع جلوگيري كرد . در مواردي كه آلودگي آب با مدفوع اجتناب ناپذير است . استفاده از " دلمه سازي و " ته‏نشيني و عبور از صافي‏هاي شني و يا دياتومه‏اي مي‏تواند بخش عمده تك ياختگان را از آب آلوده خارج سازد . در پاره‏اي از موارد آبهائي كه توسط صافي‏هاي تحت فشار تصفيه و كلرينه شده اند حامل " ژيارديا " بوده اند , بنابراين در مواردي كه احتمال آلودگي آب وارد شده به سيستم با تك ياختگان روده‏اي وجود دارد فرآيند تصفيه و كلرينه كردن بويژه در مواردي كه باقيمانده كلر موجود در آب كم مي‏باشد بايد بدقت كنترل گردد . در مواردي كه آب حاصل تك ياختگان بيماريزاي روده‏اي است , بهترين اقدام شناسائي منبع آلودگي و حذف آن مي‏باشد . 
8-2- كرمها
 بسياري از كرمهاي گرد و پهن انگلي ممكن است در مراحل آلوده كننده خود توسط آب به انسان انتقال يابند . حتي يك لارو بالغ و يا تخم بارور شده ممكن است انسان را آلوده سازد و روشن است كه آب آشاميدني بايد از اين عوامل بيماريزا عاري باشد . علاوه بر آب آشاميدني طرق ديگري نيز باعث انتقال كرمهاي انگلي به انسان مي‏گردند موارد استثنا عبارتند از : كرم دراكونكولوس مديننسيس, بيلهارزيا يا شيستوزوما   وكرم پيوك يا فيلاريا كه در منابع آب آشاميدني لوله‏كشي نشده خطر اصلي بشمار مي‏روند . با آنكه روشهائي براي جستجو و شناسائي اين كرمها وجود دارد . اين روشها براي كنترل مستمر مناسب نمي‏باشد . 
 در نواحي روستائي كرم پيوك مي‏تواند يك عامل جدي بروز بيماري بشمار آيد . اين كرم توسط يكي از پاروپايان بنام سيكلوپس به انسان انتقال مي‏يابد . وجود يك " سيكلوپس " آلوده در آب آشاميدني مي‏تواند باعث بيماري فرد مصرف كننده گردد . از آنجائيكه آب تنها راه انتقال انگل به انسان مي‏باشد بايد از آلودگي آب توسط اين انگل جلوگيري كرد . 
 معمولا با رعايت اصول مهندسي بهداشت , بالا آوردن دهانه چاه از سطح زمين , پوشانيدن آن و در صورت امكان نصب تلمبه از ورود اين انگل به آب جلوگيري مي‏شود . 
 انتقال مرحله آلوده كننده به " سيكلوپس " توسط انسان صورت مي‏گيرد , در اين مرحله انگل از راه زخمهايي كه بر روي دست و پاي انسان آلوده وجود دارد به آب راه يافته و " سيكلوپس " را آلوده مي‏كند . بنابراين با جلوگيري از آلوده شدن آب توسط انسان مي‏توان از سرايت بيماري به افراد ديگر جلوگيري نمود . چهارگونه شيستوزوم بيماريزاي انساني بشرح زير ميباشد :
 - شيستوزوما منسوني ( افريقا و امريكاي لاتين )
 - شيستوزوما هماتوبيوم ( آسياي غربي و آفريقا )
 - شيستوزوما جاپونيكوم ( خاور دور ) 
 - شيستوزوما اينتركالاتوم  
 همگي داراي يك مرحله " حد واسط در بدن حلزون مي‏باشند . پش از ريشه در بدن حلزون به مرحله‏اي مي‏رسند كه " سركاريا ناميده مي‏شوند .
 " سركاريا " مي‏تواند از راه پوست و يا مخاط دهان انسان را آلوده سازد . در همه مواردي كه آب مورد مصرف لوله‏كشي نشده است خطر آلودگي وجود دارد . انگل نه تنها از راه آشاميدن بلكه در هنگام شستشو نيز مي‏تواند انسان را آلوده كند . از آنجائيكه حتي يك سر كاريا مي‏تواند باعث آلودگي انسان شود آب بايد از اين انگل عاري باشد بنابراين اقدامات لازم در مورد پيشگيري از آلودگي آب بايد انجام گيرد . سركاريا در صورتيكه وارد بدن انسان نشود به حالت آزاد مي‏تواند 48 ساعت زنده بماند . بهمين علت نگاهداري آب به مدت 48 ساعت در مخازن احتمال آلودگي را از بين مي‏برد .
 تصفيه آب با صافي شني بروش كند باعث مي‏شود كه اكثر سركارياها از آب جدا شود . البته اين در صورتي است كه استفاده از صافي‏ها بروش درست انجام گيرد . 
 در هر صورت بهترين راه استفاده از منابع آبي است كه حلزون‏ها نمي‏توانند بآن راه يابند و در معرض آلودي با مدفوع هم قرار ندارد . 
 

     
 8-3- جلبك‏ها و اورگانيسم‏هاي ديگر :
 موجوداتي كه به حالت آزاد در آب ممكن است وجود داشته باشند عبارتند از : دياتومه‏ها , قارچها , جلبكها , تك ياختگان آزاد , پاروپايان , كلادوسرا و بي مهرگاني چون كرمها , چيرونوميد : لارو حشرات و حلزونها . اين موجودات از نظر بهداشت مردم داراي اهميت بسياري است . زيرا مي‏توانند ناقل بيماري باشند و يا توليد سم كنند . بعنوان مثال برخي از جلبك‏هاي سبز - آبي مي‏توانند ماده سمي آزاد نمايند كه در صورت خورده شدن باعث مسموميت مصرف كننده و بيماريهاي روده‏اي گردند . در مواردي كه جلبكهاي سبز - آبي در مخازن نگاهداري آب توليد اشكال نمايند اقدامات لازم بايد انجام گيرد . 
 بزرگترين مشكلي كه اين اورگانيسم‏ها پديد مي‏آورند ايجاد اختلال در فرآيند تصفيه و تاثير آنها بر رنگ , كدورت , مزه و بوي آب مي‏باشد . 
 بعنوان مثال مقادير زياد جلبكها در آب تصفيه نشده مي‏تواند بطور جدي باعث بسته شدن صافي‏هاي سيستم تصفيه گردد و بر مزه و بوي آب تصفيه شده اثرات نامطلوبي بجاي گذارد . از طرف ديگر تراكم زياد جلبكها مقدار كلر لازم را جهت ضدعفوني كردن افزايش مي‏دهد و در نتيجه باعث بالا رفتن تراكم تركيبات آلي‏ها لوژنه مي‏گردد كه از نظر بهداشتي داراي اهميت مي‏باشد . تراكم جلبكها و اورگانيسم‏هاي ديگر ممكن است بطور روزانه در آب تغيير كند و بنابراين حجم و تركيب ميكرو ارگانيسم‏هاي توده ميكربي بايد مكررا اندازه گيري و مشخص گردد . 
 با پوشاندن منابع آب , استفاده از تركيبات جلبك كش و تصفيه كافي شامل : " دلمه سازي "," ته نشيني ," عبور از صافي , ضد عفوني كردن و نگاهداري آب تصفيه شده در مخازن پوشيده مي‏توان از وجود اين اورگانيسم‏ها در آب مصرفي جلوگيري كرد . 
 جلبكهاي سمي تنها در آبهاي سطحي به مقدار زياد يافت مي‏شود در حاليكه پاروپايان ممكن است در آبهاي سطحي و چاه‏ها يافت شوند . اگر چه استفاده از صافي‏هاي شني اين اورگانيسم‏ها را از آب جدا مي‏كند ولي سم آزاد شده توسط جلبك در آب باقي مي‏ماند . استفاده از روشهاي دلمه سازي و عبور از صافي , كلرينه كردن و يا كربن فعال به مقداري كه معمولا در تصفيه آب بكار مي‏رود نيز نمي‏تواند سم جلبك‏ها را از آب جدا سازد . 
 آب لوله‏كشي شده در صورت وجود آلودگي با اين اورگانيسم‏ها در شبكه توزيع , مي‏توان با نگهداشتن كلر باقيمانده آزاد در حد 2-3 ميلي‏گرم در ليتر براي چند روز آلودگي را بر طرف نمود . توضيح آنكه با افزايش  غلظت كلر باقيمانده آزاد به ميزان 50 ميلي‏گرم در ليتر بمدت 15 دقيقه مي‏توان عمل ضد عفوني شبكه توزيع را انجام داد و سپس تخليه نمود كه در مدت 15 دقيقه ذكر شده مصرف اين آب جهت شرب مناسب نمي‏باشد . 
 براي جدا كرد اجساد اين اورگانيسم‏ها از ديوار لوله‏ها لازم است آب با سرعت در لوله ها جريان يابد و معمولا جدا كردن آنها از ديواره‏ها با استفاده از لوله پاك‏كن‏هاي اسفنجي پولي اورتان و يا تزريق هواي فشرده ميسر نمي‏باشد.
 كيفيت باكتريولوژيك :

      در مبحث بررسي بهداشت آب بررسي كيفيت باكتريولوژيك از اهميت خاصي برخوردار مي باشد تا حدي كه وقتي سخن از بهداشت آب مي شود بيشتر بيماريهائي  كه از طريق ميكرارگانيزمهاي مختلف توسط آب قابل انتقال وانتشار هستند تداعي مي شود.

      يك آب به ظاهر سالم و زلال ممكن است به انواع ميكرارگانيزمهاي بيماريزاي زنده آلوده باشد وبه همين دليل در هر شرايطي لازم است ما قبل از مصرف  ابتدا از سلامتي آب وعدم حضور ميكرارگانيزمها مطمئن شويم.زيرا حضور آلاينده هاي بيولوژيك بخصوص ميكرارگانيزمهاي بيماريزا در آب شرب مي تواند منجر به بروز اپيدمي وشيوع بيماريهاي مختلف شده وسبب خسارات جبران ناپذيري بشود .علائم يك اپيدمي قابل انتقال از طريق آب ،شيوع يكنواخت در سطح كل جامعه ودر بين تمام گروههاي سني وجنسي وطبقاتي همراه با ديسانتري وگاستروآنتريت حاد ودلپيچه مي باشد.

      هنگام بررسي ومطالعه يك مورد شيوع بيماري انتقال يافته از طريق آب يا غذاي آلوده جمع آوري اطلاعاتي از قبيل علت ،يافته هاي آزمايشگاهي ،نحوه انتقال ،ميزان شيوع ،تاريخ ،متوسط طول زماني درمان ،طول مدت بيماري ، توزيع سني وجنسي ومرگ ومير ،حملات مجدد، تشخيص نهائي پزشكان و...جهت پيشگيري وكنترل بيماريها ضروري است.

      بسياري از اپيدميهاي بيماريها ،از طريق افزايش ناگهاني بار آلودگي ميكروبي در شبكه توزيع آب شايع مي شوند وموارد زيادي تا بحال در سطح جهان گزارش شده است در حاليكه با وجود نظارت مستمر وكنترل دقيق كيفيت باكتريولوژيك آب مي توان از بروز اين حوادث براحتي پيشگيري نمود.بويژه اين نظارت وكنترل در مناطق جنگي ونظامي كه همواره مي تواند هدف ومورد تهديد ستون پنجم و دشمن باشد از اهميت زيادي بر خوردار است

       


 بيماريهاي قابل انتقال از طريق آب

متداولترين بيماريهاي مرتبط با آب كه تا بحال گزارش شده اند وبعضي از آنها در عملياتهاي خرابكاري نيزقابل  مصرف هستند وموارد متعددي تا بحال گزارش شده است به شرح زير مي باشد:

كلرآ

تيفوئيد و پاراتيفوئيد(حصبه و شبهحصبه)

ديسانتريها

اسهال و ناراحتيهاي معدي رودهاي

دومين ليست بيماريهايي كه بالقوه مرتبط با آب هستند عبارتند از:

هپاتيت عفوني                                         آسكاريازيس

تولارميا                                                آنكيلوستوميازيس

دراكونتيازيس                                         شيستوزوميازيس(بيلارزيا)

عفونتهاي چشم، گوش، بيني و گلو                سيانوزيس نيتراتي(مت هموگلوبين)

      منشأ آلودگي و بيماريهاي ذكرشده ضرورتاً آب نيستكلرآ:

مهمترين بيماري قابل انتقال از طريق آب است كه منجر به مرگ و مير بالا طي مدت كوتاهي (كمتر از پنج روز) ميشود اين بيماري در بيست سال اخير در كشورهاي توسعهيافته تا حد زيادي كنترل و محدود شده است ودر حال حاضر در كشورهاي هند،چين،پاكستان،بنگلادش وامريكا بصورت آندميك بوده وعلي رغم اينكه بيماري وبا در آسيا تا حدي كنترل شده است ولي هنوز احتمال خطر وجود دارد وبروز اپيدمي وبا در اين كشورها بيشتر است وغالبا موارد شيوع كلرآ را در مناطقي داريم كه يا تصفيه فاضلاب انجام نمي شود وياخيلي ضعيف انجام مي گيرد .تصفيه آب شرب وتصفيه فاضلاب نقش موثري در پيشگيري از بيماري وبا دارد.

باكتري ويبريو كلراعامل بيماري وبا بين 15-5 روز مي تواند در آبهاي سطحي زنده بماند وآبهائي كه به اين باكتري آلوده شده اند وهمچنين مواد غذائي آلوده به مدفوع از جمله مهمترين عوامل انتشار وباي آندميك مي باشد.

انتروكسين ويبريو كلرا سبب از دست دادن 20 ليتر از مايعات بدن در مدت كوتاهي ميشود.وبهترين روش درمان آن جايگزين كردن مايعات از دست رفته در اولين فرصت ممكن وتجويز آنتي بيوتيك هاي استرپتومايسين وتتراسايكلين است كه در مدت كوتاهي موثر واقع مي شود.ولي همين آنتي بيوتيكها بدون جايگزين كردن آب از دست رفته مفيد نخواهند بود از طرفي افراد آلوده به وبا ناقليني هستند كه براحتي مي توانند موجب انتشار بيشتر آلودگي شوند لذا جداسازي وكنترل آنها در مهار اپيدمي بيماري وبا بسيار موثر است

       

 و به معني قابل انتقال از طريق آب است. و آب ضرورتاُ حتي در تمام شرايط مسئول نيست.

      تب تيفوئيد:

تب تيفوئيد طي قرن اخير با گزارش ميليونها مورد در آغاز قرن در سطح جهان ،يكي از جدي ترين بيماريها بوده است .باكتري سالمونلا تيفي عامل اين بيماري است واز طريق آب وغذا قابل  انتقال است ولي غالب اپيدميهاي اصلي مربوط به اين بيماري از طريق آلودگي آب در شبكه توزيع اتفاق مي افتد.البته خوردن شير وبستني آلوده وخريدن مواد غذائي آلوده از كيوسكهاي كنار خيابان بويژه در فصل تابستان هم از جمله عوامل موثر در شيوع اين بيماري بويژه بين كودكان مي باشنددر حاليكه رعايت بهداشت مواد غذائي در چنين شرايطي در كاهش موارد ابتلا بسيار موثر است.

پيشرفت اقدامات بهسازي محيط ،تصفيه آب وكنترل ونظارت بر شبكه توزيع آب وهمچنين واكسيناسيون كودكان تا حد زيادي از مرگ ومير اين بيماري تا حد يك نفر در ده هزار نفر كاسته است وتعداد آنها مرتب ر وبه كاهش است افرادآلوده به سالمونلا تيفي بعد از مدت كوتاهي دچار تب وبيماريهاي معده وروده اي  مي شوند.اين باكتري در مدفوع بيماران وحاملين سالم ديده مي شوند.وبا كمك ازمايش مدفوع وخون ويا كشت ادرار قابل تشخيص وشناسائي است.باكتري سالمونلا تيفي در رنج دمائي 46 -4 درجه زنده مي مانند.ودر دماي 56 درجه بعد از 20 دقيقه نابود مي شوند.اين باكتري در آبهاي سطحي يك روز تا دو ماه زنده مي مانندودر آب وخاك براي هفته ها يا ماهها مي توانند زنده بمانند وبا يخ زدن از بين نمي روند. تب پارا تيفوئيد هم كه باكتري سالمونلا پاراتيفي عامل ان است از جهت پخش ،علائم كلينيكي ،تشخيص،درمان وپيشگيري شبيه به تب تيفوئيد مي باشد.

 

ديسانتري ،اسهال ،ناراحتيهاي معدي وروده اي:

بعد از تب تيفوئيد ،انتقال عفونت معده روده اي،ديسانتري باسيلي ،وديسانتري آميبي از طريق مصرف آب آلوده قابل توجه هستند.ودر مناطق گرمسيري معمولا اين موارد از نظر تعداد بيشتر از تب تيفوئيد هستند.اپيدميهاي تب تيفوئيد معمولا همراه شيوع بيماريهاي گاستروآنتريت ،سالمونلازيس ويعضي مواقع شيگلوزيس مي باشند. مگسهاي خانگي هم در بروز وانتشار اين بيماري نقش دارند.

 پروتوزئرهاي بيماريزا:

يك عامل بالقوه بيماريهاي مرتبط با اب ارگاتنيزمهاي پروتوزئر است .از جمله پروتوزئر هاي بيماريزا مي توانيم آنتوموبا هيستوليتيكا عامل ديسانتري آميبي و ،ژيارديا لامبليا را نام ببريم .اين ارگانيزمها تا بحال علت تعداد زيادي از موارد شيوع گاستروآنتريت بوده اند.وفاضلاب آلوده به اين ارگانيزمها سبب انتقال تخمها وكيستهاي انگلهاي پروتوزئرهاوكرمها(كرم كدو ،كرمهاي پهن و..)داخل منابع تامين آب خام مي شوند ودر اين  شرايط ترك عمليات تصفيه آب واستفاده از فرايند ضد عفوني به تنهائي ،كافي نبوده وخطر آلودگي آب مصرفي را  زياد مي كند.

اسهال مسافرين :

عامل بروز اين بيماري باكتري اشرشياكلي و بعضي موارد شيگلا مي باشد وانتقال آن از طريق آب آلوده امكان پذير است .

ژيارديازيس:

اين بيماري غالبا در بين افرادي اتفاق مي افتد كه از منابع آبهاي سطحي آلوده براي مقاصد شرب خود استفاده مي كنند. كيست ژيارديا مقاوم به كلر بوده وخيلي از موارد شيوع آن مربوط به استفاده از آبهائي بوده است كه از فرايند كلرزني به عنوان فرايند اصلي تصفيه آب استفاده شده است .چون ضدعفوني به تنهائي براي حذف ژيارديا كافي نيست .

ژيارديا لامبليا به عنوان يك پروتوزئر فلاژله دار است ودر مدفوع انسان وحيوانات (به فرم كيست )به تعداد زياد يافت مي شود. 10 عدد ويا شايد كمتر،كيست زنده در آب شرب ،در واقع يك دز آلوده كننده يراي انسان محسوب مي شود .كيستهاي موجود در مدفوع بالغ بر 1000000  عدد در هر گرم مدفوع است ومي تواند ماهها در آب  شرب زنده بماند وحتي تا دماي 80 درجه را تحمل كند.آبهائي آلوده اي كه فرايندهاي تصفيه متداول شامل ته نشيني وفيلتراسيون  وضدعفوني راطي كرده اند فاقد كيست ژيارديا مي باشند.

بيماري ژيارديازيس در بسياري از موارد  در ارتباط با مصرف  آب شرب تصفيه نشده در مناطق خشك وبياباني مي باشد.موشهاي آبي وسگهاي آبي جزء ناقلين اصلي ژيارديا هستند كه ممكن است ومي توانند سلولها يا كيستهاي زنده را به منابع تامين آب منتقل كنند. در كل تمام آبهاي برداشت شده از رودخانه هاوجويبارها بويژه در مسافرتها واردوهاي رزمي وفعاليتهاي نظامي ،ابتدا بايد فيلتر شده وسپس با كمك كلر ويا ساير روشهاي ديگر مثل جوشاندن ويا يدزني و... ضدعفوني شوندوبعد به مصرف شرب برسندالبته در شرايط خاص جوشاندن روش مطمئني براي حذف ميكرارگانيزمهاي آب وتامين آب سالم مي باشد ونسبت به ساير روشهاي ديگر ترجيح دارد.

اندازه كيست ژيارديا بين 19 -8 ميكرومتر مي باشد.روش مطمئني براي كنترل ژيارديا در آب در دسترس  نبوده وآزمايشات به سختي قادر به بازيافت وتشخيص ژيارديا هستند.  

كريپتوسپوريديوزيس:

بارانهاي بهاري وآبهاي سطحي با ورود به منابع تامين آب شرايط آلودگي آب به كريپتوسپوريديوم را فراهم مي كنند.اين ميكرارگانيزم 14 برابر بيشتر از ژيارديا در مقابل اثرات كلر مقاوم است و ته نشيني و فيلتراسيون جزء روشهاي اصلي و واقعي حذف آنها مي باشد.

آميبيازيس:

آنتاموباهيستوليتيكا مهمترين عامل آميبيازيس بوده ويك پروتوزئر بيماريزا است كه ابتدا از طريق آب آلوده ويا مصرف غذاي آلوده ،به انسان منتقل مي شود.اين بيماري در مناطقي كه تصفيه فاضلاب بخوبي انجام مي شود بسيار كم وبندرت بروز ميكند.تصفيه ناكافي ونامطلوب فاضلاب واستفاده از آبهاي سطحي تصفيه نشده وآلوده جهت شرب ،معمولا مهمترين دلايل بروز موارد بيماري آميبيازيس مي باشد.عامل آميبيازيس بوسيله فيلتراسيون معمولي ونرمال  وسپس كلرزني حذف مي شود ،اما بوسيله كلرزني معمولي تنها ،نابود نمي شود

گاستروآنتريت :

شيوع گاستروآنتريتهاي قابل انتقال از طريق آب ،اغلب غير قابل تشخيص بوده وشناسائي آنها به سختي ممكن است واپيدميهاي آن 2 - 1 هفته طول مي كشد.

عفونتهاي ويروسي:.

در بين عفونتهاي ويروسي عفونت هپاتيت A وپوليو ميليت حائز اهميت بوده وهنوز روش سريعي براي شناخت آنها يافت نشده است و روشهاي ممبران فيلتر(MF ) ومحتملترين تعدادباكتريها (MPN)كه براي شناسائي باكتريهاي شاخص آلودگي آب يعني كليفرمهاي مدفوعي (اشرشياكلي )امروزه كاربرد دارند ،بهترين روش ارزيابي براي بررسي حضور ويروسها مي باشند.ودر صورتي كه نتيحه آزمايشهاي انجام شده به روشهاي مذكور مثبت باشد احتمال حضور ويروسها نيز وجود دارد.

كلريناسيون آبهاي تصفيه شده با زمان ماند حداقل 30 دقيقه وبا كلر باقي مانده حداقل 5 0 ميلي گرم در ليتر مي تواند سبب نابودي وغير فعال نمودن ويروسها شود.يد زني ،برم زني وازن زني.هم در غير فعال كردن ويروسها موثرند.

ارگانيزم شاخص :

طي 30 سال گذشته تا بحال  بهترين ارگانيزم شاخص براي تعيين احتمال آلودگي آب ،باكتريهاي گروه كليفرم بوده اند كه در بين آنها شاخص اصلي آلودگي آب ،باكتري اشرشياكلي مي باشد. تعداد زيادي در روده انسان وجود دارند ودر حالت معمولي بيماريزا نيستند.تست كليفرم يك تست مطمئني است كه احتمال آلودگي آب به مدفوع وبه دنبال آن حضور عوامل بيماريزا در آب را نشان مي دهد.

علل شيوع بيماريهاي مرتبط باآب :

با بررسي انجام شده در خصوص علل شيوع اپيدميهائي كه از طريق آب طي سالهاي اخير در جهان بويژه كشورهاي آسيائي وامريكا اتفاق افتاده ،مهمترين علل شيوع بيماريهاي مرتبط با آب به شرح زير تقسيم بندي مي شوند:

الف)عدم وجود شبكه جمع آوري  وتصفيه خانه فاضلاب ويا ضعف تصفيه فاضلاب

ب)عدم تصفيه آب شرب مصرفي وياضعف در تصفيه آب

ج)آلودگي ثانويه آب در شبكه توزيع از طريق نشت فاضلاب به داخل آنها

د)عدم وجود كلر باقي مانده كافي در شبكه توزيع آب

ه)تغييرات ناگهاني كيفيت آب اوليه بخصوص كيفيت باكتريولوژيك آن

و)عدم وجود نظارت لازم ومستمروكافي بركيفيت آب مصرفي

ز)عدم حفاظت كافي از منابع تامين آب وشبكه توزيع آب

ح)عدم انجام اقدامات بهسازي ضروري براي جلوگيري از آلودگي آب در منابع وشبكه توزيع آب

روشهاي پيشگيري موثر از شيوع بيماريهاي مرتبط با آب :

الف )بايد آب مصرفي ضرورتا در هر شرايطي قبل از مصرف ضدعفوني شود ودر صورتيكه آب آلودگي ميكربي داشته باشد ،نيازمند تصفيه وضدعفوني موثر است.

ب)منبع تامين آب با انجام اقدامات بهسازي مناسب بنحوي كه از آلودگي آب جلوگيري كند حفاظت شود.

ج)تصفيه هاي لازم براي آب با توجه به كيفيت اوليه آب خام انجام شود.

د)اقدامات لازم براي پيشگيري از آلودگي آب در شبكه توزيع (بصورت لوله كشي -بصورت تانكري و...)به منظور حفاظت مطمئن شبكه ،پيش بيني شود.

ه)نظارت وكنترل دائم بر كيفيت آب مصرفي اعمال شود.انجام اينگونه اقدامات حفاظتي بويژه در تامين آب مراكز نظامي از اهميت بيشتري برخوردار است ،زيرا در جنگها وتخاصمات يكي از روشهائي كه ممكن است توسط دشمن بر عليه نيروهاي خودي  استفاده شود ،حملات بيولوژيك است ويكي از منابعي كه مي تواند هدف خوبي براي دشمن باشد منابع آب شرب وشبكه توزيع آب است .معمولا اينگونه حملات مخفيانه وبصورت عمليات خرابكاري انجام مي شود وجامعه ائي كه هدف اين حمله قرار مي گيرد،قادر به تشخيص اينگونه حملات نيست وچه بسا هرگز كشف نشوند .حتي دشمن براي حفاظت عوامل بيماريزا در مقابل كلر ،با افزودن مواد شيميائي وبكارگيري ساير روشها ،ابتدا كلر باقي مانده آب را خنثي كرده وبعد منابع وشبكه توزيع آب را آلوده مي كند. اينگونه عمليات خرابكاري بزرگترين خطر تهديد كننده چاهها و مخازن  وشبكه توزيع آب شرب مي باشد كه طي آن عامل بيماريزا مستقيم به داخل آب تزريق مي شود.با توجه به مطالب فوق حفاظت كامل وهمه جانبه آب از منبع توليد ومحل برداشت اصلي تا محل مصرف وپوشاندن درب مخازن آب وجلوگيري از توقف آب در مناطقي از شبكه كه در انتهاي خط قرار دارند. 

وهمچنين نظارت وكنترل مستمر بر كيفيت آب جزء ضروريات مي باشدتا بتوانيم از هرگونه اپيدمي احتمالي بطور موفقي پيشگيري كنيم.حتي وجود لوله كشي آب هيچگاه دليل بر سالم بودن آب نيست چون ممكن است نشت فاضلاب به داخل آب لوله كشي شده در بين مسير انتقال،سبب آلودگي آب شود.به همين دليل موارد زيادي تا بحال گزارش شده كه حتي داخل شهرها در كشورهاي در حال توسعه آبهاي لوله كشي نشده كلرزني شده ، سالمتر از آبهاي لوله كشي شده كلرزني شده بوده اند.

آب مورد استفاده جهت مصارف بهداشتي وشستشو هم بايد سالم وعاري از عوامل بيماريزا باشد تا از شيوع بيماريهاي قابل انتقال از طريق آب پيشگيري شود.تحقيقات انجام شده در اين زمينه ثابت كرده اند كه بسياري از مردم با شستن دست وروي خود در آبهاي آلوده به انواع باكتريها وانگلهاي مدفوعي آلوده شده اندودر اين خصوص هم نظاميان مستثني نمي باشند.

نتيجه اينكه مسئولين موظف به تامين آب شرب سالم وكافي تحت نظارت وبا تاييد مسولين بهداشتي ،براي نيروهاي تحت امر خود هستند ودر قبال آن مسئوليت مصرف كنندگان ونيروها هم بسيار مهم بوده واستفاده صحيح وبهينه از آب وجلوگيري از هدر رفتن واسراف آب مي باشد.

 

منابع آب در دسترس و اولويت بندي انتخاب آنها

شناسائي و انتخاب دقيق منابع آب نقش بسيار مهم وموثري در كاهش بروز مشكلات وبيماريهاي مرتبط با آب دارد.هواره آبي كه از كيفيت سالمتري برخوردار بوده وتامين آن براي مصرف كننده باهزينه كمتري امكانپذير باشد نسبت به ساير منابع آب  اولويت دارد. البته بررسي دقيق شرايطي كه در آن قرار گرفته ايم با توجه به مسئله كمبت وكيفيت آب وهزينه تمام شده به ازاي هر ليتر آب بسيار ضروري مي باشد.اولويت بندي انواع مختلف منابع آب به شرح زير مي باشد.

1-اولويت اول بامنابع آبهاي زيرزميني است كه باگذشتن از لايه هاي زمين كمترين آلودگي را باخود دارند.غالبا با انجام فرايند ضدعفوني (كلرزني )داراي كيفيت مطلوب براي شرب مي شوند.منابع آبهاي زيرزميني شامل آب چشمه ها ،قناتهاوچاههاي آب ميشوند.ودر بسياري از مراكز نظامي ممكن است اينگونه منابع آب در دسترس باشد و براي استفاده مطلوب از آنها انجام اقدامات بهسازي چاهها ، ،قنوات ويا چشمه ها ضروري است .

از جمله مهمترين اين اقدامات بهسازي براي چاهها وقناتها وچشمه ها عبارتنداز:

- بازديدبهداشتي اطراف منبع آب واطمينان از عدم وجود آلودگي در بالادست منبع آب

-ايجاد سكوي بتني سر چاه وايجاد نهرهاي زهكش اطراف منابع آب جهت جلوگيري از ورود آبهاي سطحي وهدايت آن به مسيرهاي ديگر

-،بستن درب چاه ومحفظه خروجي آب واشتفاده از لوله براي هدايت آب ازمظهر قنات وچشمه به بيرون، بگونه اي كه امكان دسترسي سايرين اعم از انسانهاو حيوانات به داخل چاه ،قنات و،چشمه بهسازي شده نباشد.

-،جلوگيري از تابش نور خورشيد به داخل مخزن آب چشمه و.نرده گذاري وحفاظ بندي اطراف چشمه ومظهر قنات به شعاع 50 متر براي جلوگيري از دسترسي حيوانات به آنها وپيش بيني محل خاصي براي آبخوري حيوانات در جائي كه ضرورت دارد.

- انجام كلرزني آب قبل از مصرف2- اولويت دوم انتخاب منابع آب در دسترس، آبهاي سطحي رودخانه ها ودرياچه هاي آب شيرين است كه علاوه بر ضد عفوني نيازمند تصفيه متداول شامل فلوكولاسيون ، اختلاط سريع ،ته نشيني وفيلتراسيون مي باشدونسبت به اولويت اول هزينه هاي بيشتري لازم دارد.

3- اولويت سوم استفاده از منابع آب شور در صورت نبودن آبهاي زيرزميني وسطحي مي باشد.در اين خصوص هزينه تامين آب بسيار بالاست.

البته در بعضي شرايط بنا به ضرورت وبه علت نبودن منابع آب مناسب ممكن است مجبور به استفاده از آب باران براي تامين آب شرب شويد ،معمولا در چنين مناطقي آب باران را در آب انبارها ئي جمع آوري مي كنندواكثرا آب آنهاآلوده وغير قابل شرب مي باشد.لازم است در چنين شرايطي براي مصرف شرب ابتدا آب را با صاف كردن از وجود هر گونه ذرات معلق پاك كنيد وپس از جوشاندن وضدعفوني مصرف نمائيد.

با توجه به سرانه مصرف حداكثر 20 ليتر براي شرب وتهيه غذا ،به ازاي هر نفر در روز در  شرايط كم آبي وسخت مي توان آب شرب مورد نياز را بصورت بطريهاي بسته بندي شده كه در كارخانه هاي مطمئني پر شده اند تامين كرد وبراي ساير مصارف بهداشتي ونظافت وشستشو از منابع آب موجود در منطقه كه كيفيت ميكروبي وفيزيكي خوبي دارد استفاده نمودودر واقع استفاده از دو سيستم جدا در صورتي كه از نظر اقتصادي مقرون به صرفه وبا توجه به شرايط امكان پذير وقابل توجيح باشد.براي نيروهاي نظامي مستقر در يك اردوگاه ويا مقر نظامي تامين حداقل 80 - 60 ليتر آب در روز براي هرنفرجهت مصارف شرب وبهداشتي و..ضروري است .

4- يكي ديگر از اولويتهائي كه ممكن است در بعضي شرايط مجبور به استفاده از آن شويم آب كردن يخها براي تامين آب مصرفي مي باشد كه احتمالا در دسترس هستند.در اين صورت هم لازم است آب حاصل از ذوب يخهارا ابتدا جوشانده وبعد از ضدعفوني كردن مصرف كرد.

روشهاي ضد عفوني آب شرب :

ضدغفوني آب شرب قبل از مصرف ،فرايندلازم الاجراي تصفيه آب است .

روشهاي مختلفي با توجه به امكانات موجود ،جهت ضدعفوني آب شرب كاربرد دارند كه تعدادي از آنها را به شرح زيرمعرفي مي شوند:

الف)كلرزني:

كلر ومشتقات آن شامل گازكلر ،دي اكسيدكلر،هيپوكلريت كلسيم بصورت پودر- گرانول وقرصهاي كلروكلرآمينها، در حد گسترده اي جهت ضدعفوني آب مورد استفاده قرار مي گيرند.كلرزني روش ساده وآسان وكم خطر وبسيار موثر در از بين بردن ميكرارگانيزمها و در دسترس وارزان مي باشد كه باقي مانده قابل اندازه گيري جهت نابودي آلودگيهاي ثانويه احتمالي در آب داردكه به آساني در آب قابل اندازه گيري است..

ب)استفاده از اشعه اولترا ويوله :

استفاده از اشعه ماوراي بنفش براي ضدعفوني آب شرب  در حال حاضر نسبت به كلرزني روشي گران محسوب مي شود.در اين روش ميكرارگانيزمها در برابر تابش اشعه ماوراي بنفش توليد شده توسط لامپهاي اولتراويوله، قرارمي گيرند ونابود مي شوند.باقي مانده جهت از بين بردن آلودگيهاي ثانويه احتمالي در آب نداردوهنگامي كه از اين روش استفاده شود نيازي به استفاده از كلرزني نمي باشد 

كاربرد اشعه ماوراي بنفش براي محيط زيست ضرري ندارد.در مواردي كه از سلامت شبكه آبرساني مطمئن باشيم  وفاصله محل مصرف تا محل اشعه زني به آب  زياد نباشد مي توانيم از اين روش استفاده كنيم .

ج)جوشاندن :

احتمالا اولين روش گندزدائي  وسالم سازي آب شرب بوده است ودر شرايط خاص كه امكانات در دسترس نمي باشد روش مطمئني جهت سالم سازي آب است .جوشاندن آب براي مدت 20 - 5 دقيقه بسته به اينكه در چه ارتفاعي از سطح دريا قرار داشته باشيم جهت گندزدائي و سالم سازي آب انجام مي شود.در مسافرتها واردوهاي رزمي ومواردي كه در منطقه ائي غريب هستيد واطمينان كافي در خصوص سلامتي كامل آب شرب نداريم ويا با قطع آب مواجه مي شويد بكار گرفته مي شود.حتي وقتي كه مجبور به استفاده از آب باران براي مصرف  شرب شويد بايد ابتدا آب راجوشانده وبعد مصرف نمائيد.

د)يد زني:

بكارگيري نمكهاي يد جهت ضدعفوني آب شرب ،روشي انتخابي براي پيشگيري از كاهش يد در بيشتر مناطق روستائي مي باشد.در صورت كاربرد يد ،لازم است قبل وشش ماه بعد  از  يدزني آب ،هورمونهاي مرتبط با تيروئيد در خون وادرار اندازه گير ي وبررسي گردد.تا بحال يدزني جهت كاهش بيماري گواتر از 69% تا 25% موثر بوده است .

يد عنصر كم كحلول در آب است وهيپويدات پتاسيم بيشتر از ساير نمكهاي يد در آب محلول بوده وبه همين دليل كاربرد بيشتري داشته است .

مقدار يد باقي مانده در آب جهت ضدعفوني موثر 1 ميلي گرم در ليتر مي باشد.در صورتي كه يد در حد گسترده اي جهت ضدعفوني آب كاربرد داشته باشد،اثرات منفي فيزيولوژيكي روي فعاليت غده تيروئيد

خواهد داشت وضمنا هزينه آن هم بالاست وكنترل ونظارت دائمي نياز دارد وكمتر توصيه مي شود وبا توجه به اينكه بطور طبيعي مقادير آن در منابع آب بسيار كم است ووجود يددر آب شرب به عنوان عناصر جزئي ضرورتي ندارد وبه همين دليل، استانداردي براي آن ارائه نشده است.

ه)ازن زني:ازن اكسيدكننده قوي است كه در تصفيه آب جهت ضدعفوني وكنترل رنگ ومزه وبو بكارمي رود.هزينه تهيه وتوليد آن بالا بوده وباقي مانده قابل اندازه گيري در آب نداردتا بتواندآلودگيهاي ثانويه رانابود كند.

برچسب ها کیفیت آب ,
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • یوزرنام و پسورد نود32